Sunnudaginn 3. maí 2026 var útvarpsmessa frá Lágafellskirkju. Hér má finna prédikun sr. Örnu Grétarsdóttur við það tilefni.

 

Predikun. Sr. Arna Grétarsdóttir. Tob.13.1-5,8/1.Jóh. 4.10-16 – Jóh. 15.12-17

Friður sem vex af kærleika Guðs

Náð sé með ykkur og friður frá Guði föður okkar og Drottni Jesú Kristi. Amen.

Djúpur friður berist þér í bylgjuflæði,
friður í streymandi andblænum,
friður frá jörðu og lífríki,
friður frá skínandi himinstjörnum,
djúpur friður frá friðarsyninum góða,
blessun Guðs gefist þér og reynist.

Þetta eru falleg blessunarorð sem eiga uppruna sinn í keltneskri kristni og eru í þýðingu sr. Gunnþórs Ingasonar. Þessi blessun hefur verið flutt frá útialtarinu við Esjuberg hér í hinu nýja Esjuprestakalli, á hátt í annan áratug, frá þeim stað sem talið er að hin fyrsta kirkja hafi staðið og helguð var heilögum Kolumkilla sem uppi var á 6.öld e.Kr. og var hann m.a þekktur fyrir að miðla friðarboðskap Kristninnar. Tókuð þið eftir því að blessunin miðlar friði sem streymir frá sköpunarverki almættisins, friði sem ekki verður numinn eða fundinn nema úti í náttúrunni.

Sá friður sem náttúran miðlar er alveg einstakur. Hefurður fundið fyrir þeim friði?

Ég veit að þegar ég stend á yndisreitnum mínum, áður en ég fer í göngutúr, þá byrja ég á því að horfa til fjalla, anda rólega, finna fyrir Guði mínum og lýt hugfangin á fegurð fjallahringsins, fjallahringsins míns þó ég viti auðvitað að margir eigi hann líka. Þar er Skarðsfjall, fjallið eina, Búrfell, drottningin Hekla, Tindfjöll, Eyjafjallajökull og Þríhyrningur. Ég dreg djúpt að mér andann og geng svo af stað í rólegheitum, tek hvert skref í fullkominni meðvitund og finn hvernig friður og kærleikur Guðs umlykur mig. Þetta eru bestu göngutúrarnir. Friður sem kemur frá jörðu og lífríki — og frá friðarsyninum góða, Jesú Kristi. Það er ekkert eins nærandi. Elska Guðs verður nánast áþreifanleg.

Í guðspjalli dagsins sem ég las hér áðan heyrum við þessi orð Jesú:

„Þetta er mitt boðorð, að þér elskið hvert annað eins og ég hef elskað yður…“

Þessi orð eru ofur einföld en kannski er ekki svo auðvelt að fara eftir þeim.

Þau kalla okkur til að taka skýra afstöðu, meðvitaða afstöðu.

Að elska hvert annað er nefnilega ekki aðeins einhver falleg hugsun. Það má í raun segja að þetta sé stefna. Lífsstefna. Og eins og allar stefnur sem þarf að innleiða þarf hún að fléttast inn í alla okkar veru, við þurfum að lifa þessa stefnu, prófa hana og finna á eigin skinni hvaða áhrif hún hefur á okkur og allt umhverfi okkar. Þessi stefna, að elska hvert annað á ekki aðeins við þegar allt er gott og friðsælt. Hún á ekki aðeins við þegar okkur líkar vel við náunga okkar, samferðafólk okkar og allt er í blóma. Það merkilega er að hún reynir fyrst á okkur þegar heimur okkar hrynur, brotnar, þegar óréttlæti ríkir, eða þegar ótti og óvissa ná tökunum.

Og í slíkum heimi lifum við í dag.

Það ríkir óvissa í heimsmálunum.Við heyrum daglega fréttir af stríði, valdatafli og brothættum, viðkvæmum vopnahléum. Fáum fréttir af fólki sem þjáist, heimilum sem eyðileggjast, og von um frið virðist stundum í órafjarlægð. Í Úkraínu hafa árásir á almenna borgara haldið áfram og jafnvel yfir páskahátíðina sjálfa heyrðum við af ásökunum um brot á vopnahléi. Sameinuðu þjóðirnar greina frá því að hjálparstarf  á Gaza sé enn vandkvæðum bundið og að uppbyggingin þar muni kosta gríðarlega fjármuni. Í Súdan þurfa tugir milljónir manna mannúðaraðstoð og hungursneið eykst dag frá degi. Og í Líbanon og við landamæri Ísraels og Líbanons sést glöggt hversu brothættur og viðkvæmur friður milli þjóða getur verið, þegar skothríð og gagnárásir halda áfram þrátt fyrir yfirlýst vopnahlé.

Þegar við horfum á heiminn þjást svona þá gæti okkur fundist orð Jesú fjarlæg eða jafnvel hreinlega óraunhæf. Hvernig á að tala um kærleika þegar heimurinn logar? Hvernig á að tala um frið þegar svo margir lifa við ofbeldi, ógnir, vosbúð og sorg? Hvernig á að bregðast við stríðsglöðum valdhöfum, sem halda jafnvel að þeir séu messías endurborinn en gera svo bara illt verra?

Kannski er það við þessar aðstæður að orð Jesú verði skýrari en nokkru sinni fyrr.

Friður í biblíulegum skilningi er ekki aðeins fjarvera átaka og sundrungar. Friður er nærvera réttlætis, samstöðu og virðingar fyrir mannlegri reisn. Þar sem manneskjan er séð, viðurkennd og elskuð, þar byrjar friðurinn. Hinn kristni friður byrjar þar og það er regnboginn sem táknar þann sáttmála sem Guð gerði við allt sköpunarverk sitt, allar manneskjur sem bera þann frið uppi. Það er regnboginn sem ber friðinn uppi.

Jesús segir: „Þér eruð vinir mínir.“
Hann kallar okkur vini og væntir þess af okkur að við berum ávöxt, væntir þess af okkur að það vaxi eitthvað gott í kringum okkur. Jesús lyftir manneskjunni upp og gefur henni reisn svo eitthvað gott megi vaxa í kring um hana, svo hún láti boðskapinn berast. Og þar sem reisn og helgi manneskjunnar er virt og viðurkennd, þar opnast leið til friðar.

En þar sem manneskjan er afmennskuð, þar sem fólk er flokkað, þar sem græðgi, heiðurstitlar og sigur er hið æðsta markmið — þar vex hatrið.

Friður verður að koma frá hjartanu. Hann þarf að birtast í orðum okkar. Í því hvernig við lítum á hvert annað. Í viðhorfi okkar til lífsins og í gildismati öllu.

Og Jesús heldur áfram í guðspjallinu:
„Enginn á meiri kærleika en þann að leggja líf sitt í sölurnar fyrir vini sína.“ Og það gerði Jesús svo sannarlega sjálfur, gaf líf sitt fyrir okkur.

Friður kostar alltaf eitthvað. Fyrir okkur manneskjurnar líka.

Hann kostar það að við leggjum eitthvað af okkur sjálfum til hliðar: stoltið, egóið, dómhörkuna, hefndarhuginn. Friðurinn kostar það að við hlustum, að við fyrirgefum, að við tökum fyrsta skrefið.

En þessi fórnarkostnaður flokkast stundum sem veikleiki en er í raun hinn mesti styrkleiki hinnar kristnu manneskju sem ber margfaldan ávöxt.

Þá er mikilvægt að minna á að kristinn friður er ekki friður sem felur óréttlæti. Hann er ekki þægilegur friður sem hylur sárin, viðurkennir ekki brotin. Hann er friður sem horfist í augu við sannleikann og kallar til ábyrgðar. Þar sem hungur, ofbeldi, óréttlæti og ótti ríkir, þar er friðurinn kallaður til að koma með réttlæti og miskunn.

Á þessum grunni, á grunni hins kristna friðar samþykkti presta- og djáknastefna nú í apríl ályktun, þar sem lögð er áhersla á ábyrgð kirkjunnar og já alls kirkjufólks að vera rödd réttlætis og friðar í heimi sundrungar. Þar er kallað eftir því að kirkjan standi með þeim sem þjást, tali gegn ofbeldi og kúgun, og vinni að sátt og mannlegri reisn, ekki aðeins í orði heldur í verki. Sú ályktun minnir okkur á að friður er ekki hlutlaus kyrrstaða, heldur krefst skýrrar afstöðu og aðgerða.

En hvað getum við gert? Í raun miklu meira en við höldum.

Við getum valið orð sem byggja upp.
Við getum sýnt samúð.
Við getum staðið með sannleikanum.
Við getum beðið til Guðs okkar.
Við getum elskað og stutt við hjálparstarf.

Við getum líka þorað að vera ósammála án þess að fara í skotgrafir og otað fólki saman. Þorað að hlusta þar sem við viljum helst tala og svara. Þorað að vera brúarsmiðir í heimi þar sem svo margir grafa skurði þjóða og manna á milli.

Og þar, í hinu smáa, í hversdeginum byrjar Guð oft sitt stærsta verk.
Guðfræðingurinn Dietrich Bonhoeffer sem lifði hrylling seinni heimstyrjaldarinnar, minnti á að friður lifir aðeins þar sem hjartað er mótað af Guði. Þá er andi Guðs í okkur.

Fagnaðarerindið er þetta og því getum við trúað að
Friður verður til þegar kærleikur Guðs fær að lifa í okkur og í heiminum.

Kærleikur Guðs er ekki aðeins tilfinning. Hann er kraftur sem umbreytir. Hann sér náungann þar sem við sjáum stundum aðeins ókunnugt fólk, fólk sem er öðruvísi en við sjálf eða við sjáum jafnvel óvini. Kærleikurinn byggir brýr þar sem við reisum oftast múra.

Þess vegna er friður ekki aðeins háleitt markmið sem rætt er um á tillidögum. Hann er stefna, lífsstefna sem við hér á Íslandi höfum alla burði til að fylgja og tala fyrir dag hvern með kærleika Guðs að vopni.

Verum sjálf farvegur friðar í því samhengi sem við hvert og eitt lifum, veljum friðarveginn eins og heilagur Kolumkilli og fyrsta kirkjan undir Esjurótum var helguð. Gerum þessa einlægu bæn sem kennd er við hann að okkar.

 

Tendra í hjörtum okkar ó, Guð,     

kærleikslogann sem ávallt varir

svo að logi í okkur og tendri öðrum ljós.

Gef að við skínum um eilífð í musteri þínu,

logandi af þínu eilífa ljósi

líkt og sonur þinn Jesús Kristur,

            frelsari okkar og endurlausnari. Amen.

 

Kæru vinir í Kristi, við getum ekki stjórnað öllum stormum og stríðum heimsins. En við getum opnað hjarta okkar fyrir kærleika Guðs því þar byrjar friðurinn.

 

Dýrð sé Guði skapara sem elskar okkur að fyrra bragði og leiðir okkur á friðarveg. Amen